Een dun laagje zand op de straat, paarden op ’t Súd en publiek dat aan weerszijden meeleefde: tijdens de 126e Keuringsdei was de binnenstad weer het decor voor het stratenconcours. De Friese tuigpaarden en hackney’s zorgden voor mooie sport én voor enkele bijzondere prijsuitreikingen. Zo pakte de veertienjarige Ela Okkema de kampioenstitel tuigen onder het zadel, won Nico Calis jr. de Provincie Fryslân Prijs en ging Evelien Corbeek met twee trofeeën naar huis.
Voor Ela Okkema uit Siegerswoude werd Workum de bekroning van een sterk seizoen. De veertienjarige amazone won eerder al de Auto Joure XL-competitie tuigen onder het zadel, maar bij het kampioenschap begonnen de twaalf deelnemers opnieuw op gelijke voet. Op Koop fan de Mersken liet Ela zich ook nu van haar beste kant zien.
De concurrentie was stevig. Lisa Minkema had het kampioenschap de afgelopen twee jaar gewonnen met Melle van de Lits (Wimer 461) en behoorde ook dit seizoen steeds tot de top. Iris Sijtsma meldde zich met Koendert fan ’e Bûtemare (Nane 492) eveneens nadrukkelijk vooraan. Toch was de jury unaniem in haar oordeel over Koop fan de Mersken: het paard was goed in balans, toonde veel go, ging goed door het lijf en werd netjes voorgesteld. Ela kreeg de kampioenssjerp omgehangen. Iris Sijtsma eindigde als tweede en Lisa Minkema werd derde.
Spanning om de Provincie Fryslân Prijs
Ook in de limietklasse stond er veel op het spel. Workum vormde opnieuw het sluitstuk van de strijd om de Provincie Fryslân Prijs, een competitie binnen de zeven grote Friese concoursen van de Gezamenlijke Concoursen Friesland. Zes combinaties verschenen in de finale.
Nico Calis jr. uit Oosterstreek begon met Minse fan Lânsdouwe (Nane 492) aan de wedstrijd met drie punten voorsprong op Sybren Minkema en Iekje van de Wolwarren (Nane 492). Iekje liep in Workum overtuigend naar de dagzege. Minse bleef keurig tweede, gevolgd door Hendrik Eppinga met Sytze fan Kippenburg. Die tweede plaats was voor Nico voldoende om de competitie te winnen.
“We hebben een heel goed seizoen gehad”, vertelde de winnaar na afloop. Toch was hij vooraf niet helemaal gerust op de uitkomst. “Op de straat is het toch altijd weer anders.” Toen duidelijk werd dat hij met Minse bij de beste drie zat, wist Nico dat de eindzege binnen was. Een overwinning in de finalerubriek had hij er graag aan toegevoegd, maar ook met de tweede plaats was hij tevreden.
De finale leverde bovendien een mooi detail op: met Iekje en Minse stonden twee nakomelingen van Nane 492 bovenaan. Minse droeg daarbij het tuig dat Nane zelf ooit heeft gedragen.
Frijheid geniet van het publiek
In de overige Friese rubrieken trok Frijheid fan ’e Stjelpdyk (Eise 489) veel aandacht. Met Hiltje Holtrop aan de leidsels won hij eerst de damesklasse, waarin acht combinaties uitkwamen. Het publiek leek hem zichtbaar goed te doen: verheven en vol kracht presenteerde hij zich op de Workumer straat. Later herhaalde hij die prestatie in de open klasse, waarin hij dertien deelnemers achter zich liet.
Bij de tweespannen ging de zilveren zweep naar Gerard Pama. Hij reed Hylke (Rommert 498) en Ward (Thorben 466).
Twee trofeeën voor Evelien Corbeek
Ook bij de tuigpaarden had een deelnemer alle reden om met een glimlach terug te kijken. Evelien Corbeek uit Hengelo won met Miraculeus zowel de Gabe van de Bosch-trofee als de Hinke Geerligs-trofee. Ze pakte de winst in de combinatierubriek limiet/open klasse én in de damesklasse.
“Wij komen hier eigenlijk al jaren. Ieder jaar is het weer een happening dat je hier mag rijden, met ontzettend veel mensen aan de kant die enthousiast applaudisseren”, vertelde Evelien. Dat ze met twee trofeeën naar huis zou gaan, had ze ’s morgens niet verwacht. De prestaties van Miraculeus maakten de dag voor haar extra bijzonder. Het paard staat inmiddels vier jaar bij haar op stal en had tijd nodig om vertrouwen op te bouwen. Volgens Evelien voelt hij zich dit jaar voor het eerst echt veilig bij haar en begrijpt hij wat ze van hem vraagt.
De limietklasse werd gewonnen door Niek Alting met Jarlina (Cizandro). Dion ten Berge won met Fontana D. (Waterman) de ereklasse.
Hackney’s sluiten aan
Bij de hackney’s mocht Nathalie Buwalda tweemaal voorop in de ereronde. Ze won de limietklasse met Dutchman’s Hannibal (Westbourne Hallmark) en de open klasse met Janis van de Kiefkampen (Fairview Emperor). De winst in de open klasse kwam tot stand na een arbitrale beslissing.
Dion ten Berge boekte ook bij de hackney’s een overwinning: met Eclipse Chardonnay (Eclipse Champs Elysees) won hij de open klasse grote maat. In de damesklasse ging de eerste plaats naar Rian van der Sluis met Facetime (Carlos van de Wormink).
Zo kreeg het publiek langs de Workumer straat, ondanks de kleinere deelnemersaantallen bij de tuigpaarden en hackney’s, een Keuringsdei met volop winnaars te zien.
Wat wer in moaie Kokedei…
Het was de vierde woensdag van september en dus was het weer tijd voor Kokedei. Om vier uur waren de eerste koeien bij de wasstraat. De familie Haytema is er graag op tijd bij, zodat de koeien na het wassen mooi op tijd op de stand staan en tot rust kunnen komen. Bij de wasstraat was het al snel weer druk. Mark Riem, werkzaam bij de AB, stond er klaar met de verwarmde stralen van de hogedrukreiniger.
Bij de veewagens staat veearts Willem de Vries, tevens commissielid van de Veekeuringscommissie van Workum. Voor zijn taak als aanwezige veearts houdt Willem een oogje in het zeil bij het uitladen van de dieren. Uiteraard is eenieder heel voorzichtig met zijn topvee, maar gekke bokkensprongen zouden voor kunnen komen. Het verloopt zeer rustig en eigenlijk is er nog nooit iets geks gebeurd.
Op de vraag wat er veterinair gezien allemaal aan voorafgaat, vertelt de veearts dat we in Nederland een zeer hoge status op het gebied van diergezondheid hebben. Bij een keuring wordt dan ook alles gedaan om ervoor te zorgen dat er geen ziektes verspreid kunnen worden. Zo wordt er bloed afgenomen en worden mestmonsters genomen, die vervolgens worden onderzocht. Ongeveer twee dagen van tevoren bezoekt de veearts alle deelnemende dieren om ze te controleren. Als alles goed is, wordt er een gezondheidsverklaring ondertekend.
De officiële opening begon ’s ochtends om acht uur in de Waag, een primeur voor deze locatie. Tijdens deze opening plaatste wethouder Bauke Dam de oorkonde, die vorig jaar ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van Kokedei was gekregen van de gemeente, op een schildersezel. Ook de erepenning kreeg hier een prominente plek. De voorzitter vertelde dat hij dit een mooi moment vond, omdat de oorkonde en penning nu voor de hele ‘mienskip’ te bezichtigen is.
Er werden verschillende mensen in het zonnetje gezet. Zo wordt de vlag op Kokedei al jaren op de kerk geplaatst. Dit is een traditie die al 42 jaar wordt verzorgd door Sybren Westra. Een inzet die uiteraard zeer wordt gewaardeerd. Hij ontving hiervoor een bos bloemen. Daarnaast was er speciale aandacht voor het programmaboekje, dat al maar liefst 60 jaar trouw wordt gedrukt door Hunia’s Drukkerij. Ook zij ontvingen als dank een prachtig bos bloemen.
Ook stonden we stil bij degenen die ons het afgelopen jaar zijn ontvallen. De voorzitter noemde hun namen, onder wie oud-bestuursleden en de echtgenoot van commissielid Frouwkje Dijkstra. Durk Ybema, Sytse Ybema en Sake de Boer werden genoemd en er werd een minuut stilte in acht genomen.
Bauke Dam begon met de woorden: “Hoe sterk de mienskip kan zijn.” Al die vrijwilligers die dit organiseren, het lijkt misschien allemaal normaal, maar het is heel bijzonder. Namens de gemeente wordt de organisatie bedankt voor dit mooie evenement.
Bauke Dam en Henk Dijkstra hesen samen de vlag ten top. Daarmee was het moment aangebroken dat de keuring kon beginnen. De keuring werd geleid door vier keurmeesters. Bij de koeien waren dit H. Schuiling en G. de Groot, en bij de kalveren waren dit B. Koopstra en R.Wubbema.
Erelid Henk Dijkstra bezoekt al sinds 1951 kokedei en het concours hippique. Vroeger was Kokedei een keuring dag die boerenfamilies trok en waar sterk aan tradities vastgehouden werd. Het is nu veel meer een verbindend evenement geworden, vertelt hij. Vroeger werd er tegelijk op Kokedei ook een geitenkeuring gehouden, met soms wel 80 geiten. Kalveren daarentegen deden niet mee. Er is een moment geweest dat de inzendingen van de koeien terugliepen en zodoende werd besloten om ook kalveren toe te laten op Kokedei. Dat er nu bijna evenveel kalveren als koeien naar de keuring komen, hadden ze in die tijd niet kunnen vermoeden.
De familie Sipkema is er vandaag met 7 koeien en 7 kalveren. Er zijn zo’n 14 helpers. Voor de kalfjes zijn er zeven kinderen. Dit zijn hun eigen kinderen, maar ook hun vriendjes en vriendinnen. Dit gaat alweer wat jaren zo. Zij zorgen ervoor dat de kalveren sierlijk door de ring lopen en er tiptop voor staan. De kalveren die meedoen worden speciaal thuisgehaald. De familie Sipkema heeft het jongvee op een andere locatie. Dit gebeurt begin september. Daarna volgen de trainingsweken, twee keer per week lopen, en als het bijna zover is worden ze meerdere malen gewassen.
Bij de koeien helpt Herre Kuiper de familie Sipkema. Herre Kuiper is een bekende naam bij de keuringen. Hij heeft al meermaals de koeien bij Kokedei gejureerd. Maar vandaag heeft hij een andere taak; het voorbrengen.
Er doen dit jaar heel veel kalveren mee en het is een stukje ‘bûter yn ’e brij’, al die jeugd die zo bezig is met het voorbrengen en het keuringsklaar maken van de kalveren. Voor sommigen is het al heel vroeg dag. Als de kalveren op de stand staan, zie je menig jonge voorbrenger even tegelijk rusten met de kalveren.
Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst, dat hopen we dan maar, ook gezien wat er op de agrarische sector afkomt. Maar vandaag is het volop genieten en worden deze zorgen even naar de achtergrond geschoven.
Na de keuring van de bedrijfscollecties, waaraan ook de koeien van de familie Stellingwerf deelnamen, nam de voorzitter het woord en vroeg of de collectie van Stellingwerf nog even mocht blijven staan. Bij zijn openingswoord vertelde de voorzitter dat er een nieuwe secretaris was gevonden. Jacob Stellingwerf had aangegeven na 30 jaar te willen stoppen. De voorzitter nam de gelegenheid om Jacob midden in de ring, ten overstaan van het publiek te bedanken. Jacob Stellingwerf miste nooit een vergadering en maakte de notulen altijd handgeschreven in het notulenboek. Waar vind je dit nog? sprak voorzitter Klaas Bakker de menigte toe, terwijl hij een mooi wandbord van Workumer aardewerk en een groot bos bloemen overhandigde. Dat laatste was voor de toevallig jarige echtgenote Anna Stellingwerf bedoeld, voor al die jaren dat ze haar man bijstond bij het uitvoeren van zijn taak als secretaris binnen de commissie.
Nieuwkomers waren er ook dit jaar. Tjeerd Wiersma uit Hemelum hielp de familie Hettinga uit Koudum vaak, maar had nu zelf zin om te komen. Herre Kuiper heeft hem geholpen de juiste kalveren voor de keuring uit te zoeken. Criteria van de zoektocht waren lengte, inhoud en goed beenwerk, zodat het kalf een goede stap heeft. Het bleek een goede keus, een 1A en twee kalveren met een 1C. Tjeerd was heel tevreden.
Dat het soms om hele kleine dingen draait bij de kalveren, bewees de uitleg van keurmeester Koopstra. Hij benoemde het verschil bij het jureren van het kampioenskalf. Het lag volgens hem aan de kwaliteit van het rechterachterbeen. Details maakten vandaag meermaals het verschil. Ook bij de koeien werden er heel wat rondjes gelopen voordat de keurmeesters eruit waren. Volgens Schuiling kwam dit door de goede kwaliteit van de koeien. Menigmaal vertelde hij dat er eigenlijk geen verliezers waren, maar dat door de kleine verschillen de ene koe toch boven de andere eindigt.
Dat een koe niet gewoon een nummer in de stal is, mag duidelijk zijn en komt op zo’n dag helemaal tot uiting. Elke koe heeft haar eigen naam en achter die namen zitten best veel verhalen. Zo worden ze soms vernoemd naar de kinderen of partner. Maar ook over ‘het laag’ is in de regel van alles te vertellen. Zo vertelde Akke, mem van Sietze Henk Haytema over de naam Lol. De Lol-familie is voor de familie Haytema zeer belangrijk in de fokkerij. Al menig stierkalf uit deze familie wordt door CRV ingezet als fokstier.
Maar waar komt die naam Lol vandaan? In januari 1939 werd er bij de buurman een rood kalf geboren. Deze boer was een echte stamboekfokker en het was not done dat er een rood kalf uit een zwartbonte koe kwam. Want was dit dan wel zuiver? Eigenlijk was het onmogelijk. Hij zat ermee in zijn maag. Het kalf moest eigenlijk weg. Maar hoe deed je dat? De oplossing werd gevonden. Boer Haytema wilde wel ruilen. De ruil gebeurde in het donker zodat niemand het op zou merken. Het kalfje werd omgeruild met een zwartbont kalfje van Haytema. Dat er zo’n goede koefamilie uit zou ontstaan, hadden beide partijen niet kunnen bedenken.
Bij de familie Hylkema lopen er deze editie koeien mee met de naam Laudia. Vader/pake Lambertus Hylkema kocht eens drie vaarzen uit Duitsland, dit was eind zestiger jaren. Twee hadden een naam de derde niet en in overleg met zijn vrouw kwamen ze tot de naam Laudia. Laudia bracht veel aardigheid en wille en was de beste koe van deze drie. Van deze Laudia zijn er meerdere nazaten op Kokedei geweest. Laudia 55 liep mee als kopkoe van de winnende bedrijfscollectie in 2000. Toen ze 15 jaar oud was, was Laudia 55 de eerste koe die vanaf haar eerste lactatie altijd door een melkrobot was gemolken en de mijlpaal van 10.000 kg vet en eiwit behaalde. Dit was in 2011. In 2006 werd Laudia 78 reserve kampioen bij de oudere koeien, de Laudia’s hebben het altijd goed gedaan. Ook deze dag was er weer een Laudia bij. Moriaantje 712 liep als vaars mee in rubriek 1, en heeft ook een naam met een verhaal. De naam Moriaantje komt uit de oorlogsjaren vandaan. Pake Hylkema boerde in het Heidenskip. Pake mocht graag de koeien namen geven van vrouwen uit de familie. Voor een tijdje kwam zijn schoonzuster Antje ‘útfanhûs’. Er werd een vrij donker kalfje geboren, vandaar dat kalf Antje, Moria-antje werd genoemd.
Het was weer een prachtige Kokedei, de kwaliteit was hoog en de verschillen klein. Wat was het spannend bij het uitkiezen van de algemeen kampioen. De keurmeesters hadden er de handen vol aan om gezamenlijk tot een oordeel te komen. Zelfs Krûdikker Jelana 3 van de familie Sipkema kon de spanning niet aan. De voorbrenger wilde net een rondje met haar omlopen om weer mooi in de rij te gaan staan, maar dat hoefde niet meer. Ze werd tot algemeen kampioen bekroond. Het Frysk folksliet klonk voor de kampioen. Grote dank aan de organisatie en de deelnemers voor het opnieuw zorgen voor zo’n mooie dag.
Dank voor een prachtige Veekeuringsdag
Wat hebben we weer genoten van een prachtige Veekeuringsdag! Dankzij de inzet van vele vrijwilligers, deelnemers, sponsoren en bezoekers kunnen we terugkijken op een zeer geslaagde dag. Van de keuringen op de Merk en het concours hippique op het Súd tot de vuurwerkshow op de Stedspôle: het was opnieuw een dag om trots op te zijn.
Voorafgaand aan de Veekeuringsdag zijn de welbekende listrinners langs de deuren geweest om een vrijwillige financiële bijdrage te vragen. Dankzij uw steun kunnen we deze bijzondere traditie, die al sinds 1900 een hoogtepunt in Workum vormt, in stand houden.
Heeft u de listrinners gemist, bent u Workumer om-útens of wilt u alsnog een bijdrage leveren? Dat kan nog steeds. U kunt uw donatie overmaken naar NL27 RABO 0372 1022 39, ten name van Veekeuringscommissie. Ook kunt u gebruikmaken van de onderstaande QR-code.
Namens het bestuur van de Veekeuringscommissie willen wij iedereen hartelijk bedanken voor de steun, betrokkenheid en aanwezigheid. Samen maken we Veekeuringsdag mogelijk en houden we deze prachtige Workumer traditie in stand!
(Bron Friso)
