Tot en met 3 januari gaan plantenliefhebbers in heel Nederland op zoek naar bloeiende planten. Zaterdag kwamen groepjes bijeen in Workum, Bakhuizen en Balk. „Binne jim oan it aaisykjen?’’
Op het voorterrein van kerkelijk gebouw Oer de Toer in Workum kijken voorbijgangers vreemd op als een groepje wandelaars speurend de bermen inspecteert. Alsof er hele vroege aaisikers op pad zijn, vinden ze. Het gaat om betrokkenen bij de IVN Súdwesthoeke die zaterdag op drie plekken de bebouwde kom afspeuren op zoek naar bloeiende planten. Ze helpen hiermee de de Floron (Floristisch Onderzoek Nederland), die voor de twaalfde keer de Eindejaars Plantenjacht organiseert.
In Workum vindt de inventarisatie voor het eerst plaats, vertellen de gidsen Anne Hein Gietema, in het dagelijks leven hovenier, Tjerk Kunst, actief voor It Fryske Gea en de IVN en Klaas Ybema, onder andere weerman van de Leeuwarder Courant .
Van tevoren was de inschatting dat er door het zachte weer aardig wat bloeiende planten ontdekt zouden worden. „Mar de froast fan de ôfrûne dagen hat gjin goed dien”, weten de mannen die bij elk ommetje het niet kunnen laten om soorten te inventariseren. Terwijl de meeste mensen er zomaar aan voorbijlopen, weet Gwendy Wevers uit Koudum die zich als lid van de IVN Súdwesthoeke bij de speurtocht heeft aangesloten.
„Onkruid, denken ze dan. Maar ook deze planten zijn van belang voor insecten om hun nectar te kunnen vinden.” Ze heeft net de gekroesde melkdistel gespot. Of is het de gewone melkdistel, vragen de kenners zich af. De gekroesde soort heeft stekels, de gewone niet. Ook aan de bladeren is het verschil te zien.
De groep, waar ook Floor van der Leun en Anke de Vries uit Workum zich bij aangesloten hebben, begint bij de vrijstaande ‘toer’ van de Sint Gertrudiskerk en maakt daar een wijde cirkel omheen. De twee vrouwen zetten zich in voor Workum Groen, een groep die begon met de bescherming van bomen en inmiddels probeert de Workumers bewust te maken van het belang van biodiversiteit. Eigenlijk hadden ze een loep mee moeten nemen, stellen de deelnemers vast. Pas dan kun je zien of er gele meeldraden aanwezig zijn, die wijzen op bloei.
De eerste paardenbloem die ontdekt wordt, is namelijk geen bloeiende en mag niet op de lijst, die door Gietema wordt bijgehouden. Na afloop geeft hij dit door aan de Floron. Het gaat alleen om de soorten die ze aantreffen en niet om de aantallen. En de planten moeten inheems zijn. „Ik seach krekt fioeltsjes yn bloei yn in plantenbak, dat telt net mei.” Voor Workum is het dit keer een nulmeting. Pas als er meerdere wintertellingen volgen, kunnen er conclusies getrokken worden over de af- of toename van soorten.
De teller blijft deze zaterdagmiddag steken op zo’n veertien soorten, terwijl het er makkelijk vijftien tot twintig hadden kunnen zijn, zegt Kunst die eerdere winters zelf ook wel telde en op vijftien tot twintig soorten kwam. Zoals hij al verwachtte is de situatie niet veel anders dan andere jaren. Er zijn wat soorten die missen, zoals de boterbloem, de zachte ooievaarsbek en het knopkruid.
Een bloeiende paardenbloem wordt even later wel gevonden en madeliefjes steken overal hun kop op. „Altijd nummer 1”, zegt Wevers. „De Bohemian Rhapsody onder de planten.” Verder worden afgestreept straatgras, hondsdraf, Canadese fijnstraal, klein kruiskruid, kleine veldkers, witte en paarse dovenetel, robertskruid, vogelmuur en heel klein nog: de vroegeling. De groep weet waar te kijken. Op beschutte plekken langs gebouwen of waar altijd auto’s staan. De bijvangst is minder. Overal ligt hondenpoep, peuken, koffiemelkcupjes en doppen. „Dat ôffal liket allinnich mar slimmer te wurden”, is de conclusie van Kunst.
(Bron Leeuwarcder Courant. Fotobijschrift: Bij de Sint Gertrudiskerk in Workum worden de eerste soorten genoteerd door Anne Hein Gietema. Klaas Ybema en Anke de Vries kijken welke soort ze ontdekt hebben. Foto: Marco Keyzer)
Foto 1: Soms is bloei heel makkelijk vast te stellen, in andere gevallen moet bijna de loep eraan te pas komen. Foto: Marco Keyzer
Foto 2: Op beschutte plekken, zoals bij de Sint Gertrudiskerk in Workum, is de kans om bloeiende planten te vinden het grootst. V.l.n.r: Klaas Ybema, Tjerk Kunst, Anke de Vries en Floor van der Leun speuren het terrein af. Foto: Marco Keyzer
Foto 3: Klaas Ybema gaat door de knieën om Tjerk Kunst en Floor van der Leun te wijzen op een bloeiende plant bij de Sint Gertrudiskerk in Workum Foto: Marco Keyzer