“Hallo, daar ben ik al. Ik moest even de hond naar huis brengen”, zegt Yldau Reitsma, terwijl ze van de fiets afstapt en naar de deur van haar winkeltje in De Harmonie in Workum loopt. Yldau Reitsma is een vrolijke jongedame van 27 jaar. Dat vrolijke is er niet altijd geweest. Er was een tijd dat Yldau met zelfmoordgedachten rondliep. Maar ze is er uitgekomen. Met behulp van medicijnen en heel veel liefde om haar heen.
Op deze koude winterdag komt een behaaglijke warmte ons tegemoet wanneer we haar winkeltje met kantoor in De Harmonie in Workum binnenstappen. Yldau verkoopt er zelfgemaakte producten op designgebied, waaronder kaarten en sieraden. Ook verkoopt ze producten die door lokale ondernemers gemaakt zijn. Yldau is een multimedia expert, zo staat op haar visitekaartje te lezen. “Voor het eerst in mijn leven zit ik echt goed in mijn vel”, vertelt ze stralend. “Ik ben gelukkig en dat meen ik oprecht. Daar ben ik dankbaar voor, want het is ook heel anders geweest. Ik zou mijn jeugd niet graag over doen.”
Als kind voelde Yldau alles heel intens, zegt ze. “Het voelde alsof het leven ineens te groot werd. Ik had schemaatjes in mijn hoofd en gesprekken die je moest voeren. Ik ben heel analyserend en dacht dat iedereen zo was en zo dacht. Dat bleek dus niet zo te zijn”.
De moeder van Yldau vertelde haar later dat ze vaak huilend van school kwam. Zelf kan ze zich dat niet zo herinneren. Ze was wel een beetje ‘anders’, maar toch niet zo heel erg verschillend van de klasgenootjes? Een beetje stiller, maar ze had wél vriendinnen. Haar moeder dacht dat ze werd gepest, maar dat was niet het geval. Op de middelbare school had ze wat “pech met vriendinnen”, zoals ze zelf zegt. “In de sociale omgeving zijn er regels. Ik werd koppig en eigenwijs genoemd. Op een gegeven moment dacht ik: nou, dan is dat maar zo. Dan bén ik maar koppig. Ik sloot vriendschappen, en ik nam snel afscheid van mensen als ik dacht: dit wordt niets. Mijn moeder zei dan: ‘Doe dit niet, probeer het nog maar een keer.’ Maar ik was er snel klaar mee.”
Met een vriendin sprak ze over haar gedachten. Ze dacht eraan om maar niet meer te willen leven. Daar moest ze maar niet over praten, was het antwoord dan. Je had toch niet het recht om zoiets te zeggen? Er waren mensen genoeg die wilden leven en dan kwamen te overlijden. Twee jaar lang liep Yldau met zelfmoordgedachten rond zonder verder iemand hierover in te lichten. Maar haar moeder had het wel door. Die nam haar mee naar de huisarts en die maakte er meteen werk van. Een week later zat Yldau tegenover een therapeut.
Twee jaar lang praatte ze over haar gedachten en dat ze niet snapte wat er aan de hand was. Waarom ze die gedachten had. In die tijd durfde haar moeder haar bijna niet alleen te laten en ging bijna elke dag met haar wandelen. Haar moeder was een grote steunpilaar, maar ook haar vader waakte op zijn manier over haar. “Zonder de warmte van dit gezin, was ik er niet meer geweest”, vertelt Yldau geëmotioneerd. “Als ik weer diep zat, dacht ik: ‘Dit kan ik mijn vader en moeder niet aandoen’. Dat hield me op de been.”
Na de mbo-opleiding vormgeving deed Yldau de hbo-opleiding Communication and Multimedia Design (CMD). Dit was precies wat ze wilde. Creatieve en technische vaardigheden combineren om apps, websites en campagnes te ontwerpen, waarbij je leert over interactie, media, technologie en gebruikerservaring. Het struikelblok was de stage. Snel wilde ze haar opdrachten vervullen, liep voor op school en ging ook snel door de lesstof heen. Genieten als ze iets had ingeleverd, kon ze niet. Ze moest door. Een docent beoordeelde haar ingeleverde opdracht en zei dat ze nog wat moest toevoegen op bepaalde punten. Dit was de druppel. Ze moest verschrikkelijk huilen en zat er helemaal doorheen. Een burn-out. Na een tijdje wat rustig aan te hebben gedaan kwam op haar twintigste de diagnose: autisme.
Yldau: “Dat vond ik zó erg, zó verschrikkelijk. Ik had een totaal vertekend beeld over autistische mensen en wat autisme eigenlijk is. Op mijn stageadres hebben ze meegedacht en mij geholpen te accepteren dat het zo is. Er vielen stukjes op hun plek. Ik zou het ook niet eerder geweten willen hebben, want de reis heeft me ook gevormd en gebracht tot wie ik nu ben.” Yldau kijkt in gedachten verzonken voor zich uit, knikt nog eens en lacht vervolgens. “Best wel heftig, hé?”
Om alle heftigheid in de wereld van vandaag aan te kunnen is zelfbescherming nodig. Yldau is gestopt met het kijken naar het nieuws op televisie. Ze maakt zich best zorgen om de onrust en de oorlogen in de wereld. “Je denkt wel na over de keuzes in het leven, over het mogen krijgen van kinderen. Wil je dit wel? En in wat voor wereld komen ze terecht?” Nadenken over de politiek en vragen stellen vindt ze best interessant, maar dat mensen zó fel zijn en zó boos op dingen reageren…. Dat is minder goed te begrijpen.
Ondertussen woont ze samen met haar vriend, aan wie ze meteen vertelde dat ze autistisch is. Die reageerde met de woorden: “Waar kan ik rekening mee houden? Zeg het maar.” Yldau: “Dat maakt hem de mooiste man van de wereld, door dat te zeggen.”
En nu zit ze op haar 27e alweer tweeëneenhalf jaar met haar eigen bedrijf in ‘het leukste straatje van Workum’. Daar komt per 1 mei verandering in, want dan gaat Yldau verder met haar bedrijf op de tweede verdieping van het huis van haar schoonouders. Dit uit het oogpunt van kostenbesparing, maar ook omdat ze voelt dat ze verder moet. “Het sociale is erg gezellig; vaak komt er iemand even langs, maar het is ook onrustig”, vertelt ze. “En rust is nodig om jezelf te ontwikkelen en je hoofd erbij te houden. Juist voor mij.”
Yldau lacht. Eerst zag ze dit als een achteruitgang, maar ze ziet het nu als een nieuwe kans. “Ik denk na over het bedrukken van stoffen, over het maken en ontwerpen van stickers, fotograferen enzovoort. Er zijn nog veel dingen die ik wil doen, wil ontdekken en leren.” De rust op de verdieping van haar schoonouders is de start van een nieuw begin.
Yldau woonde hiervóór in IJlst. Door haar zusjes kwam ze in het wereldje van het fierljeppen terecht. Voor het Frysk Ljeppers Boun doet ze nu de pr en communicatie. Het is een vrijwillige functie, maar door mond-tot-mondreclame levert dit ook weer betalende klanten voor haar eigen bedrijf op. In IJlst is ook de stichting Beleef IJlst actief. En de voetbalvereniging IJVC. Voor beide clubs is Yldau actief op het gebied van vormgeving en website. De communicatie, dus. En in Workum houdt ze zich bezig met Promotie Workum, Citymarketing Workum, en IJsclub en buitsport Workum. Voor deze laatste organisatie vertegenwoordigt ze de survivalbaan. Elke maandag geeft ze training aan een groepje jeugd. Voor stichting Súdwest op syn bêst hielp ze in december 2025 mee aan de vormgeving van de Top555-krant.
Yldau: “Het is best wel veel, maar ik geniet er zó van, het geeft voldoening. Dit zijn dingen die me interesseren en dichtbij staan. Hier kun je wat in betekenen.”
Met haar ouders heeft ze het nog wel eens over de tijd dat het minder goed met haar ging. Haar moeder dacht dat het nooit wat zou worden. Dat ze niet alleen kon wonen en dat ze onder toezicht moest staan. Gelukkig is het heel anders gelopen. “Het was een zware kluif, maar met behulp van medicijnen en heel veel liefde om me heen ben ik er uitgekomen en ik kan nu zeggen dat ik op mijn gelukkigst ben. Ik heb het mooiste vak van de wereld, doe veel vrijwilligerswerk, en doe dat met enorm veel plezier om de directe omgeving wat mooier te maken.”
(Bron Groot Bolsward-IJsselmeerkust)
